Οι δύσκολοι καιροί φτιάχνουν τους ικανούς.|Ο κόσμος και οι millennials ανάμεσα σε δύο κρίσεις.

unnamed
Rojo Low, Tec,2010/2013

Σήμερα διάβασα δύο άρθρα που συγκέντρωναν κάποιες από τις σκέψεις που ακούω τα τελευταία 12 χρόνια της ζωής μου, αυτή η φορά ίσως με έναν πιο δραματικό τόνο και όχι αδικαιολόγητα άλλωστε.  Η Atlantic γράφει ότι οι millennials- απ’ ότι λένε τα γεγονότα και οι αριθμοί- δεν θα έχουμε και πολλές ελπίδες για ατομική ευημερία μιας και συμπέσαμε μαζί με δύο μεγάλες κρίσεις, αυτή του 2008 και τη σημερινή του Covid-19. To oneman.gr μεταφράζει το δημοσίευμα σε μια ακόμα πιο θλιβερή και συνάμα κυνική διαπίστωση, η οποία με δικά μου λόγια συνοπτικά μεταφράζεται ως: «Δεν έχουμε στον ήλιο μοίρα. Γιατί απλά έτσι είναι ο καπιταλισμός και σιτ χαπενς»

Τον Ιούλιο του 2008 ήμουν 15 χρονών, προσπαθούσα να ακούω όσο περισσότερο ραπ γίνεται και να παίζω καλύτερο μπάσκετ από τους φίλους μου. Θυμάμαι, περιέργως ξεκάθαρα, τη μέρα που η αμερικανική IndyMac κήρυξε πτώχευση, ανάμνηση που δεν θα υπήρχε αν δεν τύχαινε να είμαι στη Νέα Υόρκη εκείνο το καλοκαίρι και φυσικά αν οι «μεγάλοι» δεν μου εξηγούσαν τι συμβαίνει και πως εκείνες τις μέρες οι αυτοκτονίες αυξανόντουσαν στις ΗΠΑ λόγω τις διαφαινόμενης χρηματοπιστωτικής κρίσης.  Σίγουρα δεν το έβλεπα όπως το βλέπω σήμερα, η Αμερική στα μάτια μου ήταν μόνο Hollywood, burgers και hip-hop και προφανώς μόλις χρειάστηκε να ανατρέξω στο google για να δω πια τράπεζα πτώχευσε εκείνο τον Ιούλιο που οι Αμερικανοί μου φάνηκαν τόσο ταραγμένοι.  Ακόμα πιο σίγουρο είναι ότι μέχρι σήμερα, 12 χρόνια μετά, δεν γνωρίζω  πως είναι η εμπειρία ενός Αμερικανού millennial που προσδοκούσε η ζωή του να μοιάζει με ένα επεισόδιο από τα φιλαράκια ή τι σημαίνει φοιτητικό χρέος και δυστυχώς ακόμα δεν καταλαβαίνω τι ακριβώς έγινε στο big short πέρα από το ότι οι τράπεζες μοίραζαν αβέρτα στεγαστικά μέχρι που γαμήθηκε ο Δίας παγκοσμίως.  Αυτό που έχω βιώσει όμως ξεκάθαρα είναι η ελληνική κρίση χρέους μαζί με όλη την κοινωνικοπολιτική κατάρρευση που ακολούθησε.

jacob lauwrence the builders 1947
The builders, Jacob Lawrence 1947

Τα βιώματα όμως υπάρχουν για να σχηματίζουν το χαρακτήρα μας καθώς η εμπειρία μιας καταστροφής και της επιβίωσης μέσα σε αυτήν μας έδωσε τα απαραίτητα εργαλεία για να δημιουργήσουμε ένα καλύτερο μέλλον. Ακριβώς όπως έκανε και η πρώτη μεταπολεμική γενιά. Στα 18, μου είπαν πως ότι και αν σπουδάσω θα καταλήξω άνεργος, παρόλα αυτά σπούδασα, στα 20 μου είπαν πως ότι και αν ψηφίσω η ελληνική οικονομία είναι καταδικασμένη γιατί ο πατέρας μου και ο παππούς μου ήταν τεμπέληδες και φοροφυγάδες (sic) ωστόσο ψήφισα συνειδητά, στα 23 με απείλησαν με στάση πληρωμών, μποϊκοτάζ φαρμάκων και κλειστές τράπεζες ωστόσο δεν αυτοκτόνησα  ούτε βγήκα στη παρανομία. Όλα αυτά για έναν πολύ απλό λόγο: Οι καταστροφές υπάρχουν για να μας διδάσκουν όχι για τις κάνουμε μοιρολόγια σαν αυτά που τόσο αγαπάει η λαϊκή μας παράδοση.

Πριν λίγες μέρες ο Guardian εξυμνούσε την ελληνική αντιμετώπιση της κρίσης του covid-19,ήταν μια από τις πολλές πρόσφατες θετικές αναφορές του διεθνούς τύπου στην Ελλάδα, γεγονός απροσδόκητο για ένας κύριο λόγο: Η χώρα τα τελευταία χρόνια δεν φημιζόταν για την ικανότητα της να διαχειριστεί με σοβαρότητα την οποιαδήποτε κατάσταση πόσο μάλλον μια τόσο ξαφνική και παγκόσμια κρίση.  Δυστυχώς η ελληνική πραγματικότητα ήταν ανώριμη σε όλα τα επίπεδα, από τους παραλογισμούς του δημοσίου και τη τραγικότητα της πολιτικής σκηνής στη διάχυτη ασυνειδησία της ελληνικής κοινωνίας με τους μεθυσμένους οδηγούς και την περίφημη ελληνική ασυνέπεια του «δεν βαριέσαι» ας πληρώσω πρόστιμο.

Τι εποχή για να ζεις άραγε; Ποιος θα μου έλεγε ότι θα έπιανα τον εαυτό μου να χαίρεται για τον χειρισμό μιας κατάστασης από την ΝΔ. Και όμως οφείλω να παραδεχτώ την αλήθεια. Η Νέα Υόρκη που κάποτε μου φάνηκε σαν ένα μέρος που όλα θα συνέχιζαν να δουλεύουν πυρετωδώς-ακόμα και αν ένας φονταμενταλιστής τρομοκράτης χτυπούσε το κέντρο της- σήμερα δείχνει να καταρρέει.  O New Yorker δημοσιεύει την φωτογραφία ενός αυτοσχέδιου νοσοκομείου στο Central Park την ώρα που οι νεκροί στη πολιτεία ξεπερνούν τους 11.000, όλα αυτά πάντα με φόντο έναν εγωπαθή πρόεδρο που δεν θα μας φαινόταν ιδιαίτερα περίεργο αν θα πρότεινε την απέλαση των Κινέζων ως μέτρο προστασίας από τον ιό. Την ίδια στιγμή η ελληνική κοινωνία μαζί με την πολιτική της σκηνή επιδεικνύει πρωτόγνωρη ψυχραιμία.  Θα περίμενε κανείς ότι το κλείσιμο των εκκλησιών θα ακολουθούσε συγκεντρώσεις με κάψιμο βιβλίων ενώ ταυτόχρονα οι επίδοξοι συνωμοσιολόγοι θα μετέτρεπαν τη δημόσια σφαίρα σε πάνελ της Αννίτας Πάνια.

ceasar biojo
portrait by Ceasar Biojo

Προφανώς και τα παρατράγουδα δεν λείπουν αλλά αυτό που μένει είναι πως όλοι μας χειριζόμαστε την κατάσταση με τη σοβαρότητα που τόσα χρόνια μας έλειπε. Τα μεγάλα κόμματα παρουσιάζουν σύμπνοια και οι επιστήμονες καθοδηγούν μεθοδικά της διαχείριση της κρίσης με την αγορά να ακολουθεί. Θα περίμενε κανείς πως στο σκληρό καπιταλισμό του 2008 οι ζωές των παππούδων και των γιαγιάδων θα είχαν λιγότερη αξία μπροστά στα spreads.  Τι ρόλο όμως παίζουν οι Έλληνες millennials σε όλο αυτό ειδικά τη στιγμή που οι προβλέψεις για την οικονομία στην πρώτη μετα- κορονοϊό εποχή μοιάζουν με κάτι σαν “zombie apocalypse” ;

Η αποτυχία του καπιταλιστικού ονείρου με το penthouse στο Μανχάταν ή καλύτερα με την μονοκατοικία στη Φιλοθέη και τα Σαββατοκύριακα στις Σπέτσες, δεν μπορεί να διαβάζεται ως πανανθρώπινη αποτυχία μιας γενιάς που προχώρησε κοιτάζοντας στα μάτια τους συνομήλικους της από πιο ευνοημένες κοινωνίες ακόμα και όταν όλα φάνταζαν ανούσια.  Η κρίση του 2008 μας έκανε να αναθεωρήσουμε  τις αξίες μας, να μάθουμε πως καλώς ή κακώς τίποτα δεν είναι δεδομένο και πως σε πολλές περιπτώσεις το ρίσκο είναι εργαλείο προόδου ακόμα και όταν όλα μοιάζουν σκοτεινά. Καμία γενιά δεν γίνεται να χαθεί αν κρατήσει αυτή τη διδαχή ως πυξίδα.  Το σοκ της ανεργίας και η αβεβαιότητα, αυτή τη στιγμή προγραμματίζουν την επόμενη γενιά ηγετών σε όλα τα επίπεδα διοίκησης. Από τον ψιλικατζή που ψάχνει πώς να πουλήσει τα προϊόντα του online για να βοηθήσει την οικογενειακή επιχείρηση μέχρι τον μέλλοντα αξιωματούχο που βιώνει από πρώτο χέρι τη σημασία ενός ισχυρού συστήματος δημόσιας υγείας ή τον επιστήμονα που βλέπει την θέση του στην κοινωνία να επαναπροσδιορίζεται.

after gowy alexandre rola
After Gowy, Alexnadre Rola,2013

Είναι φυσικό επακόλουθο η δυσχέρεια να δημιουργεί πιο σκληρές και ταυτόχρονα πιο ικανές γενιές ανθρώπων όπως η ευμάρεια μπορεί να κάνει το αντίθετο.  Ο χρυσή πεντηκονταετία της κλασσικής αρχαίας Αθήνας ακολουθήθηκε από τον Πελοποννησιακό πόλεμο και τον λοιμό των Αθηνών. Την εποχή όμως εκείνη που η ελληνική αρχαιότητα γνώριζε έναν από τους πιο καταστροφικούς πολέμους γεννήθηκε ο Πλάτωνας, προσωπικότητα που θα στιγμάτιζε για πάντα τον παγκόσμιο πολιτισμό, δεν θα είχε και άλλη επιλογή εξάλλου, εφόσον η ιστορία απ’ ότι φαίνεται ούτε τελειώνει ούτε μετατρέπεται σε αναρχία,  απλά προχωράει και μαζί της μαθαίνουμε να προχωράμε και εμείς.

Σήμερα, η κρίση του 2020 έρχεται για να μας υπενθυμίσει πως δεν είναι μόνο η οικονομία εύθραυστη αλλά και η υγεία μας.  Αυτή τη φορά όμως ήμασταν έτοιμοι για αυτό, όχι γιατί πήραμε πολλά πτυχία, μάθαμε ξένες γλώσσες ή κρατήσαμε την βαλίτσα μας stand by αλλά γιατί μάθαμε και εμείς να προχωράμε, με ή χωρίς αποταμιεύσεις…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s